Checklist helpt bij selectie te bewaren onderzoeksdata

De hoeveelheid onderzoeksdata groeit continue. Omdat er steeds meer data verschijnen, is het belangrijk te weten hoe, waar en hoe lang onderzoekers en instellingen onderzoeksdata willen bewaren.

Minstens zo belangrijk is om te weten welke data de moeite van het bewaren waard zijn. Om onderzoekers hierbij te helpen zijn algemene richtlijnen opgesteld voor het selecteren van informatie die bewaard zou moeten worden.  Deze richtlijnen zijn gebaseerd op drie studies die SURFfoundation heeft laten uitvoeren. Vanuit drie wetenschappelijke disciplines is gekeken hoe onderzoekers met onderzoeksdata omgaan, hoe ze data opslaan en hoe men die onderzoeksdata met elkaar deelt.

Studie omgaan met onderzoeksdata
Het omgaan met onderzoeksdata, het delen en (duurzaam) opslaan van onderzoeksdata wordt op verschillende manieren ervaren. Niet alleen tussen disciplines, maar ook binnen vakgroepen. In de drie studies hebben de onderzoekers vanuit verschillende vakgebieden gekeken. Zij hebben algemene uitgangspunten kunnen formuleren, ondanks de verschillen.

De studies zijn uitgevoerd door DANS samen met 3TU Data Centre, Universiteit Leiden en  het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) van de KNAW:

• Data Curation in Arts and Media Research (Universiteit Leiden) - schetst een beeld van de huidige stand van zaken rond het beheer en het hergebruik van onderzoeksdata binnen de kunstgeschiedenis, de vergelijkende kunstwetenschap en de mediastudies.
• IISH Guidelines for preserving research data: a framework for preserving collaborative data collections for future research (IISG) – volgt onderzoekers in de dynamiek van gegevensverzameling in online samenwerkingsomgevingen.
• Selection of Research Data; Guidelines for appraising and selecting research data  (DANS en 3TU) - bevat de laatste stand van zaken op het gebied van het selecteren van onderzoeksdata, gebaseerd op literatuuronderzoek, een aantal interviews met belangrijke spelers en de ervaringen van DANS en het 3TU Data centrum. Hier zijn de algemene richtlijnen opgesteld voor het beoordelen en selecteren van onderzoeksdata.

Richtlijnen voor selectie te bewaren onderzoeksdata
Vaak moeten onderzoeksgegevens bewaard worden voor (her)gebruik of om onderzoeksresultaten te valideren. Maar dit geldt niet voor alle gegevens. Om te bepalen welke onderzoeksgegevens waardevol zijn als (bron)materiaal voor onderzoek zijn algemene richtlijnen opgesteld in de vorm van een checklist. De checklist ‘Algemene richtlijnen voor het selecteren van onderzoeksdata om te bewaren’ bevat de belangrijkste redenen voor het opslaan van onderzoeksgegevens voor de lange termijn. De checklist kan gebruikt worden door individuele onderzoekers, onderzoeksgroepen, instellingen en door financiers. Maar ook door beheerders van archieven, onderzoeksrepositories en erfgoedinstellingen.

Bepalen welke data je bewaart
De opvattingen over het bewaren van onderzoeksdata lopen breed uiteen:  van 'bewaar alles want je weet niet wat je er ooit nog mee kan doen' tot 'specificeer wat je wel en wat je niet bewaart'. Omdat bijvoorbeeld oude scheepslogboeken bewaard zijn gebleven, kan nu in klimaatonderzoek de ijsgrens van 100 jaar geleden worden afgeleid.

Alle drie de studies concluderen dat het van groot belang is om in een vroeg stadium van het onderzoek na te denken over het bewaren van de onderzoeksdata. Onderzoekers zouden in een vroeg stadium van het onderzoek moeten nadenken over welke onderzoeksdata ze willen opslaan en waarom. Ook al weten ze aan het begin van hun onderzoek niet wat ze kunnen of willen doen met onderzoeksdata. De checklist kan onderzoekers hiermee helpen.

De studies en de algemene richtlijnen zijn te vinden op www.surffoundation.nl/publicaties