|
Bijna 90% van de lectoren staat positief tegenover het vrij beschikbaar maken van hun toegepaste onderzoeksresultaten. Deze lectoren, werkzaam als onderzoekers bij hogescholen, zijn bereid in de toekomst hun onderzoek daadwerkelijk Open Access te publiceren.
Beschikbaarheid hbo-onderzoeksresultaten geremd door praktische know-how
Jaarlijks produceren lectoraten bij hbo-instellingen vierduizend publicaties, waarvan op dit moment slechts eenderde vrij toegankelijk is. In een zojuist verschenen onderzoek geven lectoren aan dat zij praktische ondersteuning nodig hebben bij het invoeren van hun publicaties. Ook willen ze informatie over wat Open Access publiceren precies behelst.
Onderzoek door hogescholen
Deze bevindingen zijn te lezen in Lectoren en hun publicaties. Het onderzoek, dat is uitgevoerd door vier hogescholen met subsidie van SURFfoundation, analyseert nauwkeurig wat de mogelijkheden zijn tot Open Access in het hbo plus wat de wensen van lectoren zijn. Ook hebben de onderzoekers belemmeringen en knelpunten geïnventariseerd. Deze vormen de basis voor aanbevelingen die worden gedaan aan betrokken partijen zoals hogescholen, lectoren, bibliotheken en mediatheken, HBO-raad, het Forum voor Praktijkgericht onderzoek en onderzoeksfinanciers.
Voorlichting
Lectoren, zo blijkt uit het onderzoek, willen vooral informatie over Open Access, bijvoorbeeld over auteursrecht, licenties, misbruik of de bescherming van hun artikelen. Bovendien is er veel behoefte aan praktische ondersteuning bij het invoeren van publicaties, waaronder het digitaliseren van onderzoeksresultaten uit het verleden. De websites HBO Kennisbank en www.lectoren.nl zijn kanalen waarmee publicaties van lectoren kunnen worden ontsloten; die kanalen zijn bekend en er is ook bereidheid hun onderzoek daarin vrij toegankelijk te maken. Maar lectoren ontbreekt het aan de praktische kennis hun onderzoeksresultaten toe te voegen. Hogescholen kunnen hun lectoren helpen bij het benutten van de bestaande mogelijkheden, zoals het opnemen van de publicaties in lokale repositories, digitale opslagplaatsen.
Behulpzame middelen
De website www.lectoren.nl/openonderzoek biedt lectoren nuttige informatie over Open Access publiceren. Zo zijn op deze website diverse behulpzame middelen te vinden, zoals de praktische flyer ‘Bredere toegang tot kennis van lectoraten’ met korte uitleg hoe publicaties opgenomen kunnen worden in lectoren.nl. Ook biedt ‘Basiskennis voor schrijvers over publiceren en auteursrecht’ lectoren de helpende hand bij hoe je Open Access kunt publiceren.
Oplossingen voor knelpunten
Naast het informeren van lectoren zien de onderzoekers ook heil in het ondersteunen van lectoren bij het publiceren. Andere oplossingen voor knelpunten rond Open Access die het onderzoek belicht, zijn: probeer lectoren te verleiden, maak ze bekend met de alternatieven voor het publiceren in gesloten wetenschappelijke bladen, creëer zelf alternatieven en koop oude publicaties af. De onderzoekers zien ook een oplossing in het stimuleren van lectoren te publiceren op HBO Kennisbank en op lectoren.nl. Hogescholen zouden ook met uitgevers moeten onderhandelen over Open Access. Auteursversies kunnen gepubliceerd worden, want dat staan uitgevers meestal toe. De auteursversie is de voorlaatste versie van een artikel zonder de officiële opmaak van de uitgever. Diverse vormen van kwaliteitsborging van publicaties worden ook aangedragen als oplossing. En tot slot kunnen hogescholen leren van universiteiten waar men al langer actief is met vrij toegankelijk publiceren van onderzoeksresultaten.
Aanbevelingen voor hogescholen
- Maak Open Access speerpunt in het onderzoeksbeleid.
- Neem het mee in de beoordeling van lectoren en lectoraten.
- Regel de taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en procedures voor het opslaan van publicaties in repositories.
- Zorg voor de juiste faciliteiten (waaronder een repository), mensen en uren om de opslag van publicaties mogelijk te maken.
Meer informatie:
Over SURFshare
SURFshare streeft naar mogelijkheden voor het vinden, creëren, verspreiden en openbaar toegankelijk maken van onderzoeksresultaten. Dat is haalbaar, want ICT versnelt niet alleen de klassieke communicatieprocessen, maar verandert ook de kennisketen zelf van aard. Met het SURFshare-programma wil SURFfoundation een gemeenschappelijke infrastructuur realiseren die de toegankelijkheid en de uitwisseling van onderzoeksinformatie bevordert.
|
